پیشرفته‌ هایی در تجزیه‌ و تحلیل پول درون‌زا

تجزیه‌ و تحلیل پول درون‌زا در تفکر اقتصادی پساکینزی (Post-Keynesian Economics) یکی از شاخه‌های اقتصاد هترودکس است که در تضاد با اقتصاد نئوکلاسیک قرار دارد و ریشه‌های آن به آثار جان مینارد کینز بازمی‌گردد. این مکتب اقتصادی تأکید ویژه‌ای بر نقش تقاضای مؤثر (Effective Demand) دارد و معتقد است که اقتصاد در هر دو دوره کوتاه‌مدت و بلندمدت، توسط تقاضا هدایت می‌شود، نه عرضه.

یکی از اصول کلیدی تفکر پساکینزی، تأکید بر نقش سرمایه‌گذاری در تعیین میزان پس‌انداز است. یکی دیگر از مفاهیم اساسی در این مکتب، نظریه پول درون‌زا (Endogenous Money) است. بر اساس این نظریه، پول توسط سیستم بانکی و در پاسخ به نیازهای تولید و تقاضا برای اعتبارات بانکی ایجاد می‌شود.

برخلاف نظریه‌های سنتی که عرضه پول را ثابت یا تحت کنترل کامل بانک مرکزی می‌دانند، پساکینزی‌ها بر این باورند که بانک مرکزی تنها می‌تواند به‌طور غیرمستقیم بر عرضه پول اثر بگذارد. به عبارت دیگر، پول نتیجه تعامل بین بانک‌ها، بنگاه‌ها و تقاضای اقتصاد است، نه تصمیمات مستقل بانک مرکزی.

پساکینزی‌ها همچنین بر اهمیت تحلیل نهادهای اقتصادی و اجتماعی تأکید دارند. آن‌ها معتقدند که ساختارهای نهادی، از جمله سیاست‌های دولت، قوانین بازار کار، و توزیع درآمد، نقش تعیین‌کننده‌ای در عملکرد اقتصادی دارند. به همین دلیل، سیاست‌های کلان اقتصادی باید با توجه به شرایط خاص هر کشور طراحی شوند و نباید به نسخه‌های عمومی و یکسان برای همه اقتصادها اکتفا کرد.

در نهایت، تفکر پساکینزی به دلیل توجه ویژه به نابرابری‌های اقتصادی و نقش سیاست‌های عمومی، از محبوبیت خاصی در میان اقتصاددانان منتقد نظام سرمایه‌داری برخوردار است.

این مکتب ابزارهایی برای تحلیل بحران‌های اقتصادی، از جمله بحران‌های مالی و رکودهای اقتصادی، فراهم می‌کند و به دنبال راه‌حل‌هایی برای ایجاد رشد پایدار و توزیع عادلانه‌تر منابع است. چنین دیدگاه‌هایی باعث شده‌اند تا این مکتب به‌ویژه در دوره‌های بحران اقتصادی، مورد توجه بیشتری قرار گیرد.

درباره کتاب

تفکر اقتصادی پساکینزی، تنها یکی از چندین مکتب اقتصادی هترودکس بوده که در بنیان‌های اقتصادی در تضاد آشکار با تفکرات اقتصادی نئوکلاسیک قرار دارند. مهمترین تمایز بنیادی تفکر پساکینزی، تأکید بر اصل تقاضای مؤثر است.

بدین‌معنی که اقتصاد چه در کوتاه‌مدت و چه در بلندمدت، تقاضامحور است و عرضه از تقاضا نشأت می‌گیرد و همیشه این سرمایه‌گذاری است که میزان پس‌انداز را تعیین می‌کند نه برعکس.

وجود یک اقتصاد مبتنی بر پول از دیگر خصوصیات بنیادی اقتصاد پساکینزی است. این خصوصیت که به درون‌زایی پولی مشهور گردیده، بیانگر آن است که پول به‌واسطه نیاز تولید و از طریق اعتبارات بانکی وارد چرخه اقتصاد شده و از سویی نرخ‌های بهره متغیرهای نوظهوری در اقتصاد کلان می‌باشند.

بنیان تحلیلی پولی پساکینزی، نظریه عرضه درون‌زای پول است که طبق آن عرضه پول نه به شکل مستبدانه توسط بانک مرکزی بلکه به‌واسطه تقاضا برای اعتبارات بانکی و ترجیحات عمومی تعیین می‌شوند و بانک مرکزی بطور کامل یا ناقص با آن همراهی می‌کند.

درباره نویسنده

سرجیو رزی (Sergio Rossi) یک اقتصاددان ایتالیایی و متخصص در حوزه نظریه‌های پولی و سیاست‌گذاری اقتصادی است. وی تحصیلات خود را در رشته اقتصاد در ایتالیا و بریتانیا به اتمام رسانده و دکترای خود را از دانشگاه فریبرگ در سوئیس دریافت کرده است. او در حال حاضر استاد اقتصاد و سیاست پولی در دانشگاه فریبرگ است و در زمینه‌هایی مانند پول، بانکداری، و سیستم‌های مالی تحقیق می‌کند.

رزی با تألیف و ویرایش چندین کتاب و مقاله علمی برجسته، نقش مهمی در توسعه و پیشبرد نظریه پول درون‌زا ایفا کرده است. او به‌طور خاص به بررسی چگونگی تأثیر سیستم بانکی و سیاست پولی بر اقتصاد واقعی و بحران‌های اقتصادی پرداخته است.

لوئیز فیلیپ روشون (Louis-Philippe Rochon) اقتصاددانی کانادایی و از چهره‌های برجسته در حوزه اقتصاد پولی و نظریه‌های هترودکس است. او مدرک دکترای خود را از دانشگاه نیو اسکول (New School for Social Research) در نیویورک دریافت کرده و در حال حاضر استاد اقتصاد در دانشگاه لورنتین (Laurentian University) در کانادا است. روشون همچنین سردبیر مشترک مجله علمی Review of Political Economy است.

روشون به‌ویژه در زمینه‌های سیاست‌های پولی و مالی، نظریه‌های پولی هترودکس، و اقتصاد پساکینزی فعالیت می‌کند. آثار او به دلیل تحلیل‌های نوآورانه و کاربردی در حوزه سیاست‌گذاری اقتصادی مورد توجه قرار گرفته است. او معتقد است که سیاست‌های پولی باید به جای اهداف انتزاعی، بر بهبود واقعی وضعیت اقتصادی و اشتغال متمرکز باشند.

سایر آثار

از دیگر آثار این دو نویسنده، سرجیو رزی و لوئیز فیلیپ روشون می‌توان به این عناوین اشاره داشت.

آثار سرجیو رزی:

• Monetary and Exchange Rate Systems (نظام‌های پولی و نرخ ارز)، انتشارات Edward Elgar، ۲۰۰۱؛
• Endogenous Money: Theoretical and Policy Aspects (پول درون‌زا: جنبه‌های نظری و سیاستی)، انتشارات Edward Elgar، ۲۰۰۳.

آثار فیلیپ روشون:

• Modern Theories of Money (نظریه‌های مدرن پول)، انتشارات Edward Elgar، ۲۰۰۳؛
• Monetary Economics (اقتصاد پولی)، انتشارات Palgrave Macmillan، ۲۰۰۸؛
• Credit, Money and Macroeconomic Policy (اعتبار، پول و سیاست کلان اقتصادی)، انتشارات Edward Elgar، ۲۰۰۹.