تاریخ آل بویه

کتاب تاریخ آل بویه اثر «علی‌اصغر فقیهی» یکی از منابع مهم و کلاسیک درباره دودمان آل بویه است. سلسله‌ای شیعی و ایرانی‌ الاصل که از دیلم (نواحی جنوب غربی دریای کاسپین) برخاست.

از میانه سده چهارم تا میانه سده پنجم هجری (حدود ۹۳۲–۱۰۶۲ میلادی) بر بخش‌های گسترده‌ای از ایران و عراق فرمانروایی کرد. این سرگذشت تاریخی نه‌تنها به بررسی تشکیل و توسعه دولت بویه می‌پردازد.

بلکه به اوضع اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، مذهبی و فرهنگی آن عصر نیز می‌نگرد؛ از جمله ساختار حکومت، نقش علم و ادب در دربار، و روابط با خلافت عباسی و دیگر قدرت‌های هم‌عصر.

درباره کتاب

دوره حکومت آل بویه را تاریخ‌ پژوهان به‌عنوان یکی از دوران‌ های برجسته احیای فرهنگی و علمی در تاریخ اسلام و ایران تلقی می‌کنند. زیرا این دودمان با حمایت از علما و شعرا و نیز اهتمام به توسعه شهری و تقویت تشیع در قلمروی خود، نقش قابل‌توجهی در شکل‌گیری هویت فرهنگ اسلامی–ایرانی ایفا کرد.

در این زمینه کتاب‌هایی مانند The Comprehensive History of Iran نیز به دوره آل بویه اشاره کرده‌اند که اهمیت آن در تحول نهادهای اجتماعی و سیاسی ایران در دوره اسلامی را نشان می‌دهند.

اگر بخواهیم این اثر را به آثار جهانی همسان یا همسو نسبت دهیم، می‌توان به The Buyid Dynasty در Encyclopaedia Iranica اشاره کرد که با استفاده از منابع تخصصی تاریخی به بررسی دقیق نقش و ساختار حکومت آل بویه می‌پردازد.

همچنین مجموعه‌هایی مانند The Comprehensive History of Iran نیز بخش مهمی از تاریخ ایران اسلامی را با جزئیات گسترده بیان کرده‌اند که در فهم بهتر زمینه‌های تاریخی آل بویه کمک می‌کند

درباره نویسنده

علی‌اصغر فقیهی (۱۲۹۲–۱۳۸۲ ش.) مورخ، معلم و پژوهش‌گر برجسته ایرانی بود که عمر طولانی خود را صرف آموزش و پژوهش تاریخی، فرهنگی و ادبی کرد. او در خانواده‌ای روحانی در شهر قم زاده شد و تحصیلات حوزوی و دانشگاهی را هم‌زمان دنبال کرد.

در سال ۱۳۱۵ وارد دانشکده معقول و منقول دانشگاه تهران شد و در سال ۱۳۱۹ با دفاع از رساله‌ای درباره تاثیر ایرانیان در بسط تمدن اسلامی درجه کارشناسی ارشد ادبیات گرفت.

فقیهی علاوه بر تدریس در مدارس و همکاری با استادان و حوزه‌های علمی ایران، در پژوهش و تألیف نیز فعال بود و آثاری در حوزه تاریخ ایران، اسلام، و فرهنگ از خود به‌جا گذاشت.

آثار فقیهی غالباً در حوزه تاریخ اجتماعی، مذهبی و سیاسی ایران و اسلام و نیز در زمینه‌های آموزشی و فرهنگی بوده‌اند و همواره به استفاده از منابع معتبر و مستندات تاریخی توجه داشته‌اند.

از دیدگاه متخصصان تاریخ ایران، او یکی از پیش‌قراولان تاریخ‌پژوهی معاصر در کشور به‌شمار می‌آید، چرا که با تألیف و ترجمه آثار متعدد تلاش کرد تا بخش‌های گوناگون تاریخ ایران را برای پژوهشگران و دانشجویان روشن‌تر کند.