کنترل رسانه ها

کنترل رسانه ها اثر نوام چامسکی (زبان‌شناس و نظریه‌پرداز سیاسی) به‌ منظور توصیف فرآیندهایی به کار می‌برد که توسط آن‌ها قدرت‌های دولتی و نهادهای بزرگ اقتصادی اطلاعات را کنترل و هدایت می‌کنند.

او بر این باور است که رسانه‌های جمعی نه‌تنها به‌عنوان ابزار اطلاع‌رسانی عمل می‌کنند، بلکه به‌وسیله این نهادها به‌طور عمدی شکل‌گیری افکار عمومی و دموکراسی را تحت تأثیر قرار می‌دهند. در این زمینه، چامسکی به طور خاص به نظریه «مدل تولید» اشاره می‌کند که در آن رسانه‌ها به عنوان یک صنعت تجاری عمل می‌کنند و منافع صاحبان و سرمایه‌گذاران را نمایندگی می‌کنند، نه منافع عمومی.

چامسکی همچنین معتقد است که این کنترل رسانه‌ای می‌تواند منجر به انحراف از حقیقت و نشر اطلاعات نادرست شود، زیرا رسانه‌ها معمولاً به موضوعاتی که برای قدرت‌ها سودمند است، توجه بیشتری نشان می‌دهند و موضوعات انتقادی یا آسیب‌زای اجتماعی را نادیده می‌گیرند.

این وضعیت باعث می‌شود که شهروندان با تصویری تحریف‌شده از واقعیت‌ها مواجه شوند و در نتیجه توانایی آن‌ها در تحلیل و نقد مسائل اجتماعی و سیاسی کاهش یابد. چامسکی به‌طور مداوم از اهمیت رسانه‌های مستقل برای ایجاد دموکراسی واقعی و آگاهانه صحبت کرده است؛ وی همواره بر لزوم مبارزه با این کنترل رسانه‌ای تأکید نموده است.

درباره کتاب

کتاب کنترل رسانه ها اثر نوام چامسکی و ادوارد هرمن یکی از برجسته‌ترین تحلیل‌های انتقادی در زمینه نقش رسانه‌های بزرگ در شکل‌دهی افکار عمومی است. این کتاب استدلال می‌کند که رسانه‌ها به عنوان ابزارهای قدرتمندی در دست طبقات حاکم عمل می‌کنند.

به جای اطلاع‌رسانی مستقل، در راستای منافع سیاسی و اقتصادی شرکت‌ها و دولت‌ها فعالیت می‌کنند. چامسکی با تکیه بر نظریه «مدل پروپاگاندا»، توضیح می‌دهد که رسانه‌ها از طریق فیلترهایی مانند مالکیت رسانه‌ها، تبلیغات و تأثیرات سیاست‌گذاران، پیام‌هایی به جامعه می‌رسانند که به نفع قدرت‌های موجود است.

در کنترل رسانه ها، چامسکی نشان می‌دهد که چگونه این فرآیندها در ایالات متحده به شکلی سیستماتیک در جلوگیری از انتشار اطلاعات مهم و حساس نقش دارند و بیشتر به پوشش مسائلی می‌پردازند که بی‌ضرر برای منافع قدرتمندان هستند. این کتاب، با استفاده از مثال‌های تاریخی و اجتماعی، به تحلیل این سازوکارها می‌پردازد و روشی برای شناخت بهتر از نحوه عملکرد رسانه‌های تجاری در جوامع سرمایه‌داری ارائه می‌دهد.

درباره نویسنده

نوام چامسکی (Noam Chomsky)، زاده ۷ دسامبر ۱۹۲۸ در فیلادلفیا، یکی از برجسته‌ترین اندیشمندان معاصر در زمینه‌های زبان‌شناسی، فلسفه و سیاست است. چامسکی که به عنوان پدر زبان‌شناسی مدرن شناخته می‌شود، از دانشگاه پنسیلوانیا دکتری زبان‌شناسی خود را دریافت نمود.

سپس در مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) به عنوان استاد مشغول به تدریس شد. نظریات او درباره «دستور زایشی» و «گرامر جهانی» تحول بزرگی در زمینه زبان‌شناسی ایجاد کرد و بسیاری از مفاهیم زبان را بازتعریف کرد.

چامسکی علاوه بر کارهای علمی‌اش در حوزه زبان‌شناسی، به عنوان یک روشنفکر فعال در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی شناخته می‌شود. او از دهه ۱۹۶۰ به‌ویژه با نقد شدید سیاست‌های خارجی ایالات متحده و حمایت از آزادی‌خواهی و حقوق بشر به یکی از صدای‌های برجسته مخالف سیاست‌های قدرت‌محور تبدیل شد.

کتاب معروف او «کنترل رسانه» به همراه ادوارد هرمن به تحلیل نقش رسانه‌ها در ساختارهای قدرت سیاسی و اقتصادی پرداخته و همچنان یکی از مهم‌ترین آثار در زمینه رسانه و پروپاگاندا است.

چامسکی در طول زندگی حرفه‌ای خود بیش از صد کتاب و صدها مقاله در زمینه‌های مختلف به چاپ رسانده است. او همچنان به سخنرانی‌ها و نوشتن مقالات در زمینه‌های اجتماعی و سیاسی ادامه می‌دهد. چامسکی با رویکردی انتقادی و علمی به مسائل جهانی، الهام‌بخش بسیاری از فعالان و اندیشمندان در سراسر جهان است.

سایر کتب

از بی‌شمار آثار نوام چامسکی در این‌جا به چند عنوان که به فارسی ترجمه‌شده‌اند اشاره شده است.

• نظریه‌های نحوی، نشر نی، ۱۳۷۲
  Theories of Syntax, MIT Press, ۱۹۷۵؛
• کنترل رسانه‌ها: دستاوردهای بزرگ تبلیغات، نشر آگاه، ۱۳۸۱
  Media Control: The Spectacular Achievements of Propaganda, Open Media, ۲۰۰۲؛
• زبان و ذهن، نشر نی، ۱۳۸۲
  Language and Mind, Harcourt Brace Jovanovich, ۱۹۷۲؛
• درباره زبان، نشر نی، ۱۳۸۲
  On Language, New Press, ۱۹۹۸؛
• قدرت و ایدئولوژی، انتشارات اختران، ۱۳۸۵
  Power and Ideology in the Americas, South End Press, ۱۹۸۷؛
• دولت‌های شرور، نشر نی، ۱۳۸۷
  Rogue States: The Rule of Force in World Affairs, South End Press, ۲۰۰۰؛
• بازمانده از قدرت، نشر نی، ۱۳۸۸
  Failed States: The Abuse of Power and the Assault on Democracy, Metropolitan Books, ۲۰۰۶؛
• رؤیاهای امپریالیستی و واقعیت‌ها، نشر نی، ۱۳۸۹
  Imperial Ambitions: Conversations on the Post-۹/۱۱ World, Metropolitan Books, ۲۰۰۵؛
• علیه ما، انتشارات ققنوس، ۱۳۹۰
  Understanding Power: The Indispensable Chomsky, The New Press, ۲۰۰۲؛
• ۱۱ سپتامبر، انتشارات ققنوس، ۱۳۹۲
  ۹-۱۱, Seven Stories Press, ۲۰۰۱؛
• هژمونی یا بقا: تلاش آمریکا برای سلطه جهانی، انتشارات ققنوس، ۱۳۹۲
  Hegemony or Survival: America’s Quest for Global Dominance, Metropolitan Books, ۲۰۰۳؛
• راه‌های جدید اندیشه، نشر نی، ۱۳۹۳
  New Horizons in the Study of Language and Mind, Cambridge University Press, ۲۰۰۰؛
• اشغال فلسطین، نشر نی، ۱۳۹۴
  Fateful Triangle: The United States, Israel, and the Palestinians, South End Press, ۱۹۸۳؛
• زبان و سیاست، نشر نی، ۱۳۹۴
  Language and Politics, The New Press, ۲۰۰۱؛
• چه کسی جهان را اداره می‌کند؟، انتشارات ثالث، ۱۳۹۸
  Who Rules the World?, Metropolitan Books, 2016.