جایگاه شناسی حکمت عملی در جستجوی علوم انسانی

جایگاه شناسی حکمت عملی در جستجوی علوم انسانی اثری پژوهشی است. با هدف بررسی مسیر فلسفی و نظری حکمت عملی در نسبت با علوم انسانی تدوین شده است.

این کتاب بر مبنای فهم تحلیلی و تاریخ‌ مند از سنت حکمت عملی (wisdom-in-action) است. تلاش می‌کند تا روشن سازد چگونه فهم حکمت عملی می‌تواند به اصول و مبانی علوم انسانی کمک کند و راه‌حل‌هایی برای بحران‌های معرفتی علوم انسانی ارائه دهد.

اثر توسط سید حمیدرضا حسنی و با همکاری هادی موسوی و نظارت و تعلیقات علی عابدی شاهرودی را در چاپ‌های اخیر دارد. چاپ نخست این کتاب توسط انتشارات دانشگاه «سمت» در سال ۱۳۸۹ منتشر شده و تاکنون در چند نوبت تجدید چاپ شده است.

درباره کتاب

در این اثر، موضوع اصلی تحلیل حکمت عملی به‌عنوان مشکلی بنیادین در فلسفه و روش‌شناسی علوم انسانی است. کتاب می‌کوشد مسیر گذار از مفهوم حکمت عملی در سنت فلسفی کلاسیک -از یونان باستان و فیلسوفانی مانند ارسطو- تا نحوه‌ی بازشناسی آن در زیست اجتماعی و نظریه‌های معاصر را بازنمایی کند.

نویسندگان با بهره‌گیری از منابع تاریخی، فلسفی و هم‌چنین مطالعه‌ی تطبیقی، نشان می‌دهند که حکمت عملی تنها یک ظرفیت فردی در تصمیم‌گیری نیست، بلکه پل مهمی میان معرفت و عملِ اجتماعی در دانش انسانی است.

ترکیب فهم فلسفی با چارچوب‌های علوم انسانی معاصر، خواننده را در مسیر گونه‌ای روش‌شناسی عمیق‌تر قرار می‌دهد که می‌تواند به فهم بهتر مفاهیمی چون اخلاق اجتماعی، عقلانیت عملی، و نسبت عقل و ارزش در حوزه‌های جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، تاریخ و سیاست یاری رساند.

سابقه‌ی گونه‌ی پژوهشی این اثر

آثار در حوزه‌ی حکمت عملی در فلسفه و علوم انسانی، ریشه‌ای در سنت فلسفی غرب دارد، به‌ویژه در فلسفه‌ی یونان باستان که ارسطو در کتاب نیکوماخوس حکمت عملی را به‌مثابه‌ی «حسن‌تصرفِ عقل در زندگانی» تعریف می‌کند.

این مفهوم بعدها در دوره‌های مختلف توسط فلاسفه‌ی اسلامی و قرون وسطی نیز بازتعریف شده است. در دوران معاصر، پژوهش‌های سنّتی و تحلیلی درباره حکمت عملی را می‌توان در آثاری مانند After Virtue اثر آلستِر مک‌اینتایر دید که بازخوانی مهمی از اخلاق و فضیلت در فلسفه غرب است.

در عرصه‌ی علوم انسانی، مفهوم حکمت عملی به‌ویژه با کار مایکل پولانی درباره «علمِ ضمنی» و نیز در فلسفه‌ی عمل معاصر در ارتباط است. این نوع آثار در حوزه‌ی پژوهش‌های کاربردی و بین‌رشته‌ای مطالعه می‌شوند.

تلاش دارند تا فهمی روش‌شناسانه، تاریخی و فلسفی از جایگاه معرفتی علوم انسانی ارائه نمایند.چیزی که کتاب «جایگاه‌شناسی حکمت عملی…» نیز در پی آن است.

 درباره نویسنده

سید حمیدرضا حسنی پژوهش‌گر و استاد فلسفه و علوم انسانی است که عمده‌ی فعالیتش در حوزه‌ی فلسفه‌ی عمل، حکمت عملی، فلسفه‌ی اخلاق و روش‌شناسی علوم انسانی بوده است.

او در دهه‌های اخیر در چندین دانشگاه و مراکز پژوهشی ایران تدریس و پژوهش کرده است. آنچه می‌توان به‌طور قابل استناد گفت آن است که او از پژوهشگران شناخته‌شده در حوزه فلسفه عملی و علوم انسانی در ایران است.

در این مسیر، همکاری او با دیگر متخصصان مانند هادی موسوی و نظارت علمی علی عابدی شاهرودی در چاپ کتاب نشان‌ دهنده‌ی تعامل او با جریان‌های پژوهشی معاصر در فلسفه و علوم انسانی است.

دیگر آثار نویسنده

• نظریه، نیازسنجی و علوم انسانی- پژوهشگاه حوزه و دانشگاه- ۱۴۰۲
• انسان کنش شناسی پسامدرنیته: مبانی انسان شناختی اندیشه اجتماعی معاصر در دیدگاه آنتونی گیدنز و جان سرل- پژوهشگاه حوزه و دانشگاه- ۱۴۰۰
• هستی ارادی – کتاب دوم: دانش هستی های ارادی- پژوهشگاه حوزه و دانشگاه- ۱۴۰۰
• انسان کنش ‌شناسی اعتباری: ظرفیت ‌شناسی انسان ‌شناسی عالمان علم اصول و علامه ‌طباطبایی برای علوم انسانی- پژوهشگاه حوزه و دانشگاه- ۱۳۹۸
• انسان کنش شناسی صدرایی- پژوهشگاه حوزه و دانشگاه- ۱۳۹۷
• انسان کنش شناسی حکیمان پیشاصدرایی به مثابه ظرفیت شناسی مبانی انسان شناختی ابن سینا و ابن مسکویه برای علوم انسانی- پژوهشگاه حوزه و دانشگاه- ۱۳۹۶
• انسان کنش شناسی هرمنوتیکی، تفسیری و انتقادی به مثابه مبانی انسان شناختی ویلهلم دیلتای، ماکس وبر و کارل مارکس- پژوهشگاه حوزه و دانشگاه- ۱۳۹۵
• انسان کنش شناسی پوزیتیویستی به مثابه مبانی انسان شناختی آگوست کنت و امیل دورکیم- پژوهشگاه حوزه و دانشگاه- ۱۳۹۵