ساختاردهی ‌هفت ‌الگوی ‌نهایی ‌فهم ‌سازمان

ساختاردهی ‌هفت ‌الگوی ‌نهایی به شکل دهی و موفقیت سازمانی یک محموعه کمک می کند. هنری مینتزبرگ از برجسته‌ترین نظریه‌پردازان مدیریت، سه مفهوم بنیادین «مدیریت»، «سازمان» و «برنامه‌ریزی» را با نگاهی متفاوت و انتقادی تحلیل می‌کند.

مدیریت: مینتزبرگ مدیریت را مجموعه‌ای از نقش‌ها و رفتارها می‌داند که مدیران در سه سطح عمل می‌کنند: نقش‌های بین‌فردی، اطلاعاتی و تصمیم‌گیری. او مخالف تعریف مدیریت به‌عنوان یک فرآیند خطی و مکانیکی است و معتقد است مدیران در دنیای واقعی از طریق تعاملات و «آموختن ضمن عمل» استراتژی می‌سازند. به نظر او، مدیریت نیازمند رویکردی پویا و غیررسمی است که بر مشاهده و یادگیری مداوم تأکید دارد.
سازمان: مینتزبرگ سازمان را یک سیستم پویا و پیچیده معرفی می‌کند که به بخش‌های متفاوتی مانند ساختار رسمی، فرهنگ، و نیروی انسانی وابسته است. او به‌ویژه بر ساختار سازمانی تأکید دارد و پنج شکل سازماندهی (ساختار ساده، بوروکراسی ماشینی، بوروکراسی حرفه‌ای، ساختار بخشی و ساختار ادهاکراسی) را مطرح می‌کند. این تنوع در ساختار به سازمان‌ها کمک می‌کند تا در محیط‌های متغیر سازگار شوند.
برنامه‌ریزی: مینتزبرگ یکی از منتقدان سرسخت «برنامه‌ریزی استراتژیک» است. او استدلال می‌کند که برنامه‌ریزی نمی‌تواند جایگزین «تفکر استراتژیک» شود؛ چراکه برنامه‌ریزی بیش از حد وابسته به داده‌های سخت و پیش‌بینی‌پذیری است که در واقعیت وجود ندارد. وی برنامه‌ریزی را فرآیندی مکانیکی و جدا از خلاقیت می‌داند و تأکید می‌کند که استراتژی باید از دل عمل و تجربه واقعی ظهور کند، نه از تحلیل‌های رسمی و پیش‌ساخته.

بر این اساس، دیدگاه مینتزبرگ به مدیریت و سازمان، بیشتر بر پیچیدگی، یادگیری در عمل و تطبیق‌پذیری تمرکز دارد و برنامه‌ریزی رسمی را به چالش می‌کشد.

درباره کتاب

ساختار سازمان، پدیده‌ای نامرئی است که در همه موفقیت‌ها و عدم موفقیت‌های سازمانی نقشی به‌سزا ایفا می‌کند. ساختار را می‌توان نوشدارویی دانست که باعث می‌شود راهبردها در سازمان به ثمر بنشینند و حیات و ممات سازمان‌ها در گرو آن است.

در کتاب ساختاردهی ‌هفت ‌الگوی ‌نهایی هنری مینتزبرگ که از اندیشمندان شناخته‌شده مدیریت می‌باشد، سعی کرده تا با تکمیل نظریه‌های خود در طول چند دهه گذشته، ترکیبی از یک عمر زیست با سازمان‌ها را ارائه دهد.

همین توضیح کافی است که شما را به خواندن کتاب و لذت بردن دعوت کنیم؛ اما قبل از آن به‌طور ویژه منتظر باشید تا در این کتاب با ایده ساختار نوزهور (همانند راهبرد نوزهور) غافلگیر شوید. ایده‌ای که به نظر می‌رسد می‌تواند حلّال بسیاری از مشکلات و مسائل سازمانی امروز ما باشد.

درباره نویسنده

هنری مینتزبرگ (Henry Mintzberg)، متولد سال ۱۹۳۹ در مونترال کانادا، یکی از برجسته‌ترین نظریه‌پردازان مدیریت و سازمان است. وی تحصیلات کارشناسی خود را در رشته مهندسی مکانیک در دانشگاه مک‌گیل (McGill University) به پایان رساند و سپس مدرک کارشناسی ارشد و دکتری خود را در رشته مدیریت از مدرسه مدیریت اسلون در مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT Sloan School of Management) در سال ۱۹۶۵ و ۱۹۶۸ دریافت کرد.

مینتزبرگ در طول زندگی حرفه‌ای خود به تدریس در دانشگاه مک‌گیل در مونترال مشغول بوده و اکنون استاد ممتاز این دانشگاه است. او در کنار تدریس، مدتی نیز به‌عنوان استاد مدعو در مدرسه اینسید (INSEAD) فرانسه و مؤسسات آموزشی دیگر فعالیت کرده است. مطالعات وی بیشتر بر موضوعاتی چون نقش مدیران در سازمان‌ها، استراتژی، و رهبری متمرکز بوده و نظراتش به‌شدت منتقد دیدگاه‌های سنتی مدیریت بوده است.

علاوه بر تدریس و تحقیق، مینتزبرگ نویسنده کتاب‌های مشهوری همچون «ماهیت کار مدیریتی» (The Nature of Managerial Work) و «سفر استراتژی» (Strategy Safari) است. آثار او با چالش‌کشیدن نظریات مدیریتی قدیمی، بر اهمیت مشاهده و تجربه در مدیریت تأکید دارد. مینتزبرگ همچنین در زمینه مشاوره مدیریتی و توسعه اجرایی فعالیت کرده و با تأسیس برنامه‌های آموزشی برای مدیران در سراسر جهان، نقش مهمی در تحول آموزش مدیریت داشته است.

سایر آثار

از دیگر آثار هنری میتزبرگ می‌توان از این عناوین نام برد.

طبیعت کار مدیریتی (The Nature of Managerial Work)، انتشارات هارپر و رو (Harper & Row)، ۱۹۷۳؛
قدرت در سازمان‌ها (Power in and Around Organizations)، انتشارات پرنتیس هال (Prentice Hall)، ۱۹۸۳؛
ساختار در آستانه فروپاشی (Structure in Fives: Designing Effective Organizations) – انتشارات پرنتیس هال (Prentice Hall)، ۱۹۸۳؛
ظهور و سقوط برنامه‌ریزی استراتژیک (The Rise and Fall of Strategic Planning)، انتشارات فری پرس (Free Press)، ۱۹۹۴؛
مدیریت، البته… (Managing)، انتشارات برثریت (Berrett-Koehler Publishers)، ۲۰۰۹
مدیریت به سبک مینتزبرگ (Simply Managing)، انتشارات برثریت (Berrett-Koehler Publishers)، ۲۰۱۳؛
بازآفرینی سازمان‌ها (Rebalancing Society)، انتشارات برثریت (Berrett-Koehler Publishers)، ۲۰۱۵؛
فهمیدن سازمان‌ها… بالاخره! (Understanding Organizations…Finally!)، انتشارات برثریت (Berrett-Koehler Publishers)، ۲۰۲۳.