حکمت هنر اسلامی

حکمت هنر اسلامی صرفا مجموعه‌ای از صورت‌های زیباشناختی نیست، بلکه تجلی نوعی جهان‌بینی توحیدی و حکمی است که در بستر تمدن اسلامی شکل گرفته است. کتاب «حکمت هنر اسلامی» با رویکردی فلسفی و تحلیلی می‌کوشد نسبت میان هنر، معنا، حقیقت و انسان در سنت اسلامی را بررسی کند.

این اثر در زمره آثاری قرار می‌گیرد که هنر اسلامی را نه صرفا از منظر تاریخی یا صوری، بلکه در پیوند با مبانی معرفتی و حکمت اسلامی تحلیل می‌کنند.

 درباره کتاب

کتاب «حکمت هنر اسلامی» تلاشی است برای تبیین بنیان‌های نظری هنر در تمدن اسلامی با تاکید بر پیوند آن با حکمت، عرفان و اندیشه دینی. نویسنده در این اثر نشان می‌دهد که هنر اسلامی بر مبنای نوعی درک قدسی از عالم شکل گرفته و عناصر بنیادینی چون وحدت، تقارن، تجرید، هندسه و نمادگرایی در آن ریشه در مبانی فلسفی و کلامی دارند.

این رویکرد با سنت فکری حکمای مسلمان درباره نسبت زیبایی و حقیقت همسو است؛ سنتی که می‌توان رگه‌های آن را در آثار فیلسوفانی چون فارابی، ابن سینا و سهروردی مشاهده کرد.

در سطح مطالعات جهانی نیز تحلیل معنوی و حکمی هنر اسلامی سابقه‌ای شناخته شده دارد. از جمله آثار شاخص در این زمینه می‌توان به کتاب «هنر اسلامی و معنویت» اثر سید حسین نصر و نیز «هنر و معماری اسلامی» اثر ارنست کونل اشاره کرد.

هر دو در نیمه دوم قرن بیستم میلادی منتشر شده‌اند و در شکل گیری مطالعات تطبیقی هنر اسلامی نقش مهمی داشته‌اند. همچنین تیتوس بورکهارت در اثر معروف خود «هنر مقدس در شرق و غرب» جایگاه هنر اسلامی را در نسبت با حکمت سنتی تبیین کرده است. کتاب حاضر در همین سنت نظری قرار می‌گیرد و می‌کوشد خواننده فارسی زبان را با مبانی فلسفی هنر اسلامی آشنا کند.

درباره نویسنده

دکتر زهرا رهنورد با نام اصلی زهرا کاظمی، متولد ۱۳۲۴ در شهر بروجرد است. وی از چهره‌های شناخته شده فرهنگی و دانشگاهی ایران به شمار می‌آید. رهنورد در رشته هنر تحصیل کرده و مدرک دکتری خود را در حوزه علوم سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس در دهه ۱۳۷۰ دریافت کرده است.

او در سال‌های پس از انقلاب اسلامی در عرصه‌های مدیریتی و دانشگاهی فعالیت داشته است. ریاست دانشگاه الزهرا را در دهه ۱۳۷۰ بر عهده داشته است. حوزه‌های پژوهشی او عمدتا شامل هنر اسلامی، مطالعات زنان، فرهنگ و اندیشه اسلامی بوده است.

رهنورد علاوه بر فعالیت دانشگاهی، در عرصه تألیف نیز فعال بوده و آثار متعددی در زمینه هنر، فرهنگ و مباحث اجتماعی منتشر کرده است. آثار او عمدتا با رویکردی تحلیلی و فرهنگی نوشته شده‌اند و در فضای فکری پس از انقلاب اسلامی ایران جای می‌گیرند. این کتاب، از جمله آثار نظری او در حوزه مبانی فلسفی هنر به شمار می‌آید که توسط انتشارات سمت منتشر شده است.

دیگرآثار نویسنده

• تاریخ هنر ایران در دوره اسلامی : کتاب آرایی- سمت- ۱۴۰۳
• نگارگری- سمت- ۱۳۹۳
• مشبک- سمت- ۱۳۹۰
• هنر خاتم- سمت- ۱۳۹۰
• سه رهیافت به حکمت هنر اسلامی- سوره مهر- ۱۳۸۸